Lezingen in oktober over roman De Afscheiding

stadskazerne

In oktober houdt auteur Marcel de Jong drie lezingen over zijn roman De Afscheiding. In de lezingen maakt hij duidelijk dat de kerkstrijd van 1834 ook een sociale strijd was tussen een rijke liberale elite en een gelovig en arm volk. Hij vertelt ook hoe hij feit en fictie in de historische roman heeft vervlecht. Tijdens de lezingen is het boek te koop.

stadskazerne
De Stadskazerne, de plek waar de lezing in Kampen wordt gegeven.
 

Klassenstrijd?

In de lezingen volgt Marcel de Jong de visie van dichter en socialist Henriëtte Roland Holst, die de kerkstrijd omschreef als een klassenstrijd waarin jonge plattelandsdominees leiding gaven aan het verzet van het eenvoudige volk tegen het aristocratische establishment. Een opvatting die niet geheel onomstreden is. Er zijn theologen en historici die deze klassenstrijd nadrukkelijk ontkennen. Zij zien de afscheiding louter als theologisch conflict. Daarbij verwijzen ze ook naar de inzet van de rijke herenboeren voor het welzijn van het volk, bijvoorbeeld via de Maatschappij tot nut van ‘t algemeen. Maar daarmee doen zij volgens Marcel de Jong de afscheiding en de afgescheidenen tekort. De kerkstrijd was misschien niet bedoeld als economische strijd, maar leidde er wel toe. De minstbedeelden in de samenleving voelden zich gehoord door dominee De Cock. Eindelijk was er iemand die hen zag staan. Ze kwamen steeds openlijker op voor hun godsdienst en eisten vrijheid van godsdienst, onderwijs en meningsuiting. Zo werd de Afscheiding ook een emancipatiebeweging van de mensen die in de samenleving nauwelijks iets te zeggen hadden.

Enerverende geschiedenis

De schrijver legt uit hoe de kerkstrijd zich ontwikkelde en waarom deze leidde tot een klassenstrijd en emancipatiebeweging van de ‘kleine luyden’. Tegelijkertijd laat hij ook zien dat het harde overheidsingrijpen in 1834 ook wel te begrijpen is. In dit verband leest hij een hertaalde preek van Dominee Scholte voor, een vriend van De Cock. Een rede vol woede en met een roep om in opstand tegen de overheid te komen.

Een strijd met grote betekenis

De kerkstrijd van 1834 is een bizarre geschiedenis. Maar van grote betekenis voor de Nederlands geschiedenis. De strijd van Hendrik de Cock en zijn aanhangers gingen ook over de fundamenten van de vrijheid van godsdienst, onderwijs en meningsuiting. De discussies van toen zijn nu nog steeds actueel.

8 oktober Kampen

20.00 uur

Van Mulkenzaal  in “De Stadskazerne”

Oudestraat 216, 8261 CA Kampen

17 oktober Sauwerd

Locatie: Oldenhuis

Kerkstraat 11, Sauwerd

Tijdstip: 20:00 – 22:00
Prijs: € 5,00 incl. koffie/thee

24 oktober Wehe-Den Hoorn

Locatie: café-restaurant Hoornstertil

Mernaweg 60, Wehe den Hoorn

Tijdstip: 20:00 – 22:00
Prijs: € 5,00 incl. koffie/thee

Boeken te koop tijdens lezingen of in alle boekhandels

Boeken zijn tijdens deze lezingen te koop. Wil je het eerder bestellen? Dan kan via alle (internet)boekwinkels of Uitgeverij Passage.

 

 

 

Laatste rondleiding De Afscheiding 2019 op zaterdag 17 augustus

Marcel de Jong houdt op zaterdag  17 augustus de laatste literaire wandeling in Ulrum van 2019 rond zijn roman De Afscheiding. Er zijn nog een paar plekken vrij. Aarzel niet en kom ook. Aanmelden kan via info@groningerkerken.nl. De rondleiding begint om 14.30 uur bij de kerk. Lekkere hapjes, drankjes en bijzondere ontmoetingen zijn inbegrepen. 

Het is de laatste rondleiding van 2o19. Eerder liepen Trouw en Dagblad van het Noorden mee.

Trouw-artikel

 

DvhN artikel

 

Wandeling
De deelnemers maken een wandeling door en rondom Ulrum. Ze krijgen uitleg over alle plekken die een rol hebben gespeeld tijdens de schermutselingen in Ulrum. Ook bezoeken ze in het pastoriehuis naast de kerk de voormalig werkkamer van De Cock, met uitzicht op de kerk en de plek waar zijn dochter begraven is.

Bezoek aan de Catharinakerk

Verder worden de deelnemers rondgeleid in de prachtige romaans-gotische kerk uit 1255. Uiteraard horen ze de bijzondere verhalen over de strijd in de kerk. Waar hebben de militairen gestaan? Waar is gevochten? Ook horen ze een hertaalde preek uit 1834, vol woede en met een oproep tot opstand.

Basis moderne Nederland

Tijdens de rondleiding wordt duidelijk waarom de kerkstrijd in 1834 ook een emancipatiebeweging van de allerarmsten was. En hoe belangrijk voor de Nederlandse geschiedenis. Geïnspireerd door de strijd van De Cock en zijn aanhangers nam Thorbecke de vrijheid van onderwijs, godsdienst en meningsuiting op in de grondwet van 1848. Zo stonden de afgescheidenen aan de wieg van het moderne Nederland.

Enthousiasme eerdere deelnemers

De reacties op de rondleidingen zijn zonder uitzondering positief: “Een aanrader.” “De bevlogenheid en het enthousiasme van de schrijver is aanstekelijk.” “Je hoort bijzondere verhalen.” En: “Nooit geweten dat die kerkstrijd zo belangrijk is geweest voor de Nederlandse geschiedenis.”

Aanmelden

Aanmelden voor de wandeling en lezing kan via: info@groningerkerken.nl.

 

Succes roman De Afscheiding leidt tot tweede druk

Etalage

eze week is de tweede druk van roman De Afscheiding van Marcel de Jong verschenen. Het boek beschrijft de kerkstrijd van 1834 vooral als een emancipatiebeweging van de minderbedeelden in de samenleving en een klassenstrijd tussen een liberale elite en een gelovig en arm volk. Deze interpretatie slaat aan. Ook de lezingen en rondleidingen rondom het boek worden druk bezocht.

Meer lezen

De Afscheiding herleeft in twee romans

Twee romansHendrik de Cock was de grote man achter de afscheiding van 1834. Een kerkstrijd die uiteindelijk vooral een klassenstrijd bleek te zijn tussen een liberale stinkendrijke elite en een arm, gelovig en machteloos volk. Maar de afscheiding was nooit mogelijk geweest zonder de strijdlust van Hendrik Pieter Scholte – de grote vriend van De Cock. Mooi dat er zowel over De Cock als Scholte een roman is verschenen. Tjerk de Reus van het Friesch Dagblad schreef een prachtig artikel over beide romans.

Meer lezen

Roman De Afscheiding

Literaire roman over kerkelijke klassenstrijd

Over de afscheiding in de Nederlandse Hervormde Kerk is veel geschreven. Wetenschappelijk. En altijd vanuit godsdienstig perspectief. Maar de kerkstrijd in 1834 reikte verder. Het was ook een botsing tussen de bestuurlijke en kerkelijke elite en de allerarmsten in de samenleving. Vanuit dat standpunt heeft Marcel de Jong – schrijver bij uitgeverij Passage – de eerste literaire roman over deze belangrijke episode in de Nederlandse geschiedenis geschreven: De Afscheiding.

Voorkant-AfscheidingHendrik de Cock kwam rond 1830 als predikant in het dorpje Ulrum terecht. Hij merkte al snel dat zijn preken niet aansloegen bij het gewone volk. Hij greep terug op orthodoxe geloofsregels. Daar had hij wel succes mee, althans bij de armere delen van het volk, niet bij de elite. Voor politici, bestuurders en kerkelijke leiders was De Cock een onrustzaaier.

Maar de aanhang van De Cock groeide snel. De allerarmsten in de samenleving voelden zich door hem begrepen. Eindelijk was er iemand die naar hen luisterde. De armen kwamen opeens openlijk op voor hun geloof. Tot frustratie van de elite. Die wilde rust en eenheid. Geen volk dat in opstand kwam. De Cock en zijn volgelingen werden daarom keihard aangepakt.

Het maakte De Cock alleen maar populairder. De strijd ontspoorde volledig. De Afscheiding is bijna te absurd om te geloven. Toch is het verhaal echt gebeurd. Het is een unieke geschiedenis over de emancipatie van de allerarmsten in Nederland. Bovendien zorgden de gebeurtenissen ervoor dat Thorbecke de gelijkheid van alle godsdiensten in de grondwet van 1848 opnam. Zo stonden De Cock en zijn volgelingen eigenlijk aan de wieg van het moderne Nederland.

De eerste recensies van de roman De Afscheiding zijn inmiddels verschenen. Ze zijn allemaal lovend en positief: ‘Een intrigerend boek over een fundamentalistische vrijheidsstrijd.’  (Dagblad van het Noorden). ‘Een uitstekend leesbare historische roman waardoor je ontdekt waarom Nederland zoals we dat kennen is zoals het is.’ (Blad). ‘Een literair monument.’ (De Marne-Nieuws).

Uitgeverij Passage
ISBN 97890 5452 361 1 /NUR 301
12,5 x 20 cm; 368 pagina’s; € 19,99
omslag: Nadeschda Boere

Lezingen

Presentatie Delft

Een meeslepend verhaal 

De schrijver geeft regelmatig lezingen over de roman en de geschiedenis van de Afscheiding in 1834.

Presentatie Delft

Onderwerpen lezing

  • Het proces van het schrijven van een historische roman.
  • De sociale context van de afscheiding
  • De inhoud van de kerkstrijd
  • De strijd tussen een rijke en liberale elite en een arm en gelovig volk.
  • Een emancipatiebeweging van de allerarmsten.
  • Het belang voor de totstandkoming van de grondwet van 1848


Reacties bezoekers

  • “Prachtige vertelling.”
  • “Was bijzondere ervaring. Enthousiaste en kundige presentator van zijn boek.”
  • “Gisteren een gepassioneerde Marcel de Jong gehoord over zijn nieuwe boek De Afscheiding. De historische roman gaat over een bizar deel van de Nederlandse geschiedenis. Ik ben geraakt en ben al begonnen aan het boek! Een aanrader!”
  • “Boeiend!”
  • “Aanstekelijk, het enthousiasme van de schrijver.”
  • “Blij dat ik geweest ben.”
  • “Heb een veel beter begrip gekregen van de achtergronden van de kerkstrijd.”


Lezing aanvragen

Dat kan via Uitgeverij Passage, info@uitgeverijpassage.nl of 050 – 527 1332

Schoolstrijd begon in 1834

Vaak wordt gezegd dat de schoolstrijd begon aan het einde van de negentiende eeuw. Een vergissing. Al in 1834 begon de strijd voor gelijkstelling voor het bijzonder onderwijs. De eerste gereformeerde school werd in november 1834 in Smilde geopend. Ook dit beschrijf ik in mijn roman. Helaas was de school geen lang leven beschoren. Slechts vier dagen!

27503933_2118682698148590_1820412708843294117_o-1

 

Geen luxe lokalen. Of mooi lesmateriaal. De school bevond zich in een schuur, tussen een varkenshok een stal met een kalf, turf, plaggen en stro. De kinderen leerden aan twee tafels en acht banken lezen en spellen uit het #A.B.C.-boekje. De afbeelding van de Griekse filosoof Xenophon stond bij de letter X, een man wiens denken werd geleid door moraal, patriottisme en religie. De oudere kinderen hadden ‘De Goddelijke Waarheden’ van Hellenbroek voor zich liggen. In koor reciteerden ze de antwoorden op de vragen die de schoolmeester uit het catechisatieboekje voorlas.

schoolboekje-1834‘Is de Bijbel licht of donker?’
‘Licht, meester. Licht, in de dingen die voor de zaligheid nodig zijn.’
‘En welke psalm hoort daarbij?’
‘Psalm 119. Uw woord is als een lamp voor mijn voet, en een licht voor mijn pad.’
‘Is er van de Heilige Schrift niets verloren of vervalst?’
‘Nee, zij is nog net zo heel en zuiver als zij ooit is geweest.’

Reciteren. Nadenken was van minder belang.

Na vier dagen gesloten

De school werd al na vier dagen gesloten. Te ongezond vond de overheid. En illegaal. Openbaar onderwijs was bovendien de norm. De overheid moest niets hebben van scholen op gereformeerde grondslag. Daarover zei de Provinciaal schoolopziener Hofstede de Groot, ook hoogleraar in Groningen, het volgende:

‘We hebben niet voor niets openbaar onderwijs. Het is de enige plek waar kinderen van verschillende gezindten met elkaar omgaan. Daar leren ze elkaar kennen en respecteren als mensen. Zo kan het onderwijs bijdragen aan eensgezindheid en verdraagzaamheid. Door de gereformeerde scholen zal die tolerantie in een oogwenk verdwijnen. De zachtaardigheid van dit land zal ten prooi vallen aan godsdiensthaat.’

Ook deze schoolstrijd verwerk in mijn roman over de afscheiding. Verschijnt oktober bij Uitgeverij Passage.