Roman De Afscheiding

Literaire roman over kerkelijke klassenstrijd

Over de afscheiding in de Nederlandse Hervormde Kerk is veel geschreven. Wetenschappelijk. En altijd vanuit godsdienstig perspectief. Maar de kerkstrijd in 1834 reikte verder. Het was ook een botsing tussen de bestuurlijke en kerkelijke elite en de allerarmsten in de samenleving. Vanuit dat standpunt heeft Marcel de Jong – schrijver bij uitgeverij Passage – de eerste literaire roman over deze belangrijke episode in de Nederlandse geschiedenis geschreven: De Afscheiding.

Voorkant-AfscheidingHendrik de Cock kwam rond 1830 als predikant in het dorpje Ulrum terecht. Hij merkte al snel dat zijn preken niet aansloegen bij het gewone volk. Hij greep terug op orthodoxe geloofsregels. Daar had hij wel succes mee, althans bij de armere delen van het volk, niet bij de elite. Voor politici, bestuurders en kerkelijke leiders was De Cock een onrustzaaier.

Maar de aanhang van De Cock groeide snel. De allerarmsten in de samenleving voelden zich door hem begrepen. Eindelijk was er iemand die naar hen luisterde. De armen kwamen opeens openlijk op voor hun geloof. Tot frustratie van de elite. Die wilde rust en eenheid. Geen volk dat in opstand kwam. De Cock en zijn volgelingen werden daarom keihard aangepakt.

Het maakte De Cock alleen maar populairder. De strijd ontspoorde volledig. De Afscheiding is bijna te absurd om te geloven. Toch is het verhaal echt gebeurd. Het is een unieke geschiedenis over de emancipatie van de allerarmsten in Nederland. Bovendien zorgden de gebeurtenissen ervoor dat Thorbecke de gelijkheid van alle godsdiensten in de grondwet van 1848 opnam. Zo stonden De Cock en zijn volgelingen eigenlijk aan de wieg van het moderne Nederland.

De eerste recensies van de roman De Afscheiding zijn inmiddels verschenen. Ze zijn allemaal lovend en positief: ‘Een intrigerend boek over een fundamentalistische vrijheidsstrijd.’  (Dagblad van het Noorden). ‘Een uitstekend leesbare historische roman waardoor je ontdekt waarom Nederland zoals we dat kennen is zoals het is.’ (Blad). ‘Een literair monument.’ (De Marne-Nieuws).

Uitgeverij Passage
ISBN 97890 5452 361 1 /NUR 301
12,5 x 20 cm; 368 pagina’s; € 19,99
omslag: Nadeschda Boere

Lezingen

Presentatie Delft

Een meeslepend verhaal 

De schrijver geeft regelmatig lezingen over de roman en de geschiedenis van de Afscheiding in 1834.

Presentatie Delft

Onderwerpen lezing

  • Het proces van het schrijven van een historische roman.
  • De sociale context van de afscheiding
  • De inhoud van de kerkstrijd
  • De strijd tussen een rijke en liberale elite en een arm en gelovig volk.
  • Een emancipatiebeweging van de allerarmsten.
  • Het belang voor de totstandkoming van de grondwet van 1848


Reacties bezoekers

  • “Prachtige vertelling.”
  • “Was bijzondere ervaring. Enthousiaste en kundige presentator van zijn boek.”
  • “Gisteren een gepassioneerde Marcel de Jong gehoord over zijn nieuwe boek De Afscheiding. De historische roman gaat over een bizar deel van de Nederlandse geschiedenis. Ik ben geraakt en ben al begonnen aan het boek! Een aanrader!”
  • “Boeiend!”
  • “Aanstekelijk, het enthousiasme van de schrijver.”
  • “Blij dat ik geweest ben.”
  • “Heb een veel beter begrip gekregen van de achtergronden van de kerkstrijd.”


Lezing aanvragen

Dat kan via Uitgeverij Passage, info@uitgeverijpassage.nl of 050 – 527 1332

Schoolstrijd begon in 1834

Vaak wordt gezegd dat de schoolstrijd begon aan het einde van de negentiende eeuw. Een vergissing. Al in 1834 begon de strijd voor gelijkstelling voor het bijzonder onderwijs. De eerste gereformeerde school werd in november 1834 in Smilde geopend. Ook dit beschrijf ik in mijn roman. Helaas was de school geen lang leven beschoren. Slechts vier dagen!

27503933_2118682698148590_1820412708843294117_o-1

 

Geen luxe lokalen. Of mooi lesmateriaal. De school bevond zich in een schuur, tussen een varkenshok een stal met een kalf, turf, plaggen en stro. De kinderen leerden aan twee tafels en acht banken lezen en spellen uit het #A.B.C.-boekje. De afbeelding van de Griekse filosoof Xenophon stond bij de letter X, een man wiens denken werd geleid door moraal, patriottisme en religie. De oudere kinderen hadden ‘De Goddelijke Waarheden’ van Hellenbroek voor zich liggen. In koor reciteerden ze de antwoorden op de vragen die de schoolmeester uit het catechisatieboekje voorlas.

schoolboekje-1834‘Is de Bijbel licht of donker?’
‘Licht, meester. Licht, in de dingen die voor de zaligheid nodig zijn.’
‘En welke psalm hoort daarbij?’
‘Psalm 119. Uw woord is als een lamp voor mijn voet, en een licht voor mijn pad.’
‘Is er van de Heilige Schrift niets verloren of vervalst?’
‘Nee, zij is nog net zo heel en zuiver als zij ooit is geweest.’

Reciteren. Nadenken was van minder belang.

Na vier dagen gesloten

De school werd al na vier dagen gesloten. Te ongezond vond de overheid. En illegaal. Openbaar onderwijs was bovendien de norm. De overheid moest niets hebben van scholen op gereformeerde grondslag. Daarover zei de Provinciaal schoolopziener Hofstede de Groot, ook hoogleraar in Groningen, het volgende:

‘We hebben niet voor niets openbaar onderwijs. Het is de enige plek waar kinderen van verschillende gezindten met elkaar omgaan. Daar leren ze elkaar kennen en respecteren als mensen. Zo kan het onderwijs bijdragen aan eensgezindheid en verdraagzaamheid. Door de gereformeerde scholen zal die tolerantie in een oogwenk verdwijnen. De zachtaardigheid van dit land zal ten prooi vallen aan godsdiensthaat.’

Ook deze schoolstrijd verwerk in mijn roman over de afscheiding. Verschijnt oktober bij Uitgeverij Passage.